• BIST 1.409,560
  • Altın 526,14
  • Dolar 9,2050
  • Euro 10,6650
  • İstanbul 16 °C
  • Ankara 17 °C
  • Aydın 16 °C
  • İzmir 16 °C
  • Denizli 17 °C
  • Muğla 12 °C

Keçebank

Nevzat ARSLAN

Yörüklerde, yeni evlenen gençlere birer, ikişer keçi-koyun verilir, böylece önünde bir zaman sonra koca bir davar sürüsü ve sonuçta geçimini sağladığı bir idareye kavuşurdu. Bu arada toprak sahibi olmak isteyene eş, dost ihtiyacı olsun, olmasın, bir miktar para bırakır, senet-sepet olmaksızın güven esasına dayanmaktaydı. İhtiyacı olana genellikle, “Git bizim çadırın içindeki keçenin altından al” denirdi.

Borcunu ödemek isteyen kişinin şartları oluştuğunda veya ödeme vakti gelince aynı yere bırakması bir gelenek olmuştu. Tahsilât ve ödeme yeri ise; aile büyükleri ile misafirlerin oturduğu çadırın köşesindeki iki katlı, işlemeli keçenin köşesiydi.

Şimdiki deyişle keçe altı olmuştu ‘Keçebank’ .

Keçebank varsıl ile yoksulun ekonomik işbirliğinin sağlandığı ortak köşe olmaktaydı.

1880’li yıllardır.

Para sıkıntısı olan İbrahim İbili, yolda atına binmiş, Hacı Balaban ile karşılaşır. Derdini, sıkıntısını anlatır. Harman zamanı der. Hacı Balaban; “Fatmanana söyle de çadırdaki keçenin altından ihtiyacın kadarını alasın. Paraya sıkışan biri daha olursa onun da işi görüle…”

Taş harman Tepesindeki Balaban’ın çadırına ulaşan İbrahim, Fatmana kadına seslenir, Keçe altı faizsiz banka gibidir. Birçok kişi alıp, işini gördükten sonra tekrar yerine bırakmakta.

Harmanlar biter. İbrahim biraz daha para ister. Keçebanktan alır. Bir zaman geçer. Parayı denkleştirememiştir. Hacı Balaban’ı kalabalık içerisinde görür ve sıkıştığını söyler. Hacı Balaban keçebanktan almasını söyler. Ama bu oğlana bir ders verme vaktinin geldiğini düşünmektedir. Bu arada İbrahim, atına atlar. Çadıra yaklaştığında Fatma kadına işaret eder. Kadında “git al” dercesine el sallamıştır. İbrahim, keçeyi kaldırdığında bomboştur, öteki köşeye uzanır, yok, para bulamayınca kızar. Atına atlayıp geri döner. Yolda Toplak Bağlarında karşısına çıkan Hacı Balaban’a hemen selam sabah vermeksizin öfkeyle seslenir; “Yahu Hacı Emmi, keçenin altından al dedin, ama para yokmuş”

Hacı Balaban gülümseyerek,

“Vah! İbrahim’im, yok muymuş? Demek ki koymadın. Koysan yerinde olurdu oğul”

İbrahim Dede, bunları daha sonra kendisi anlatmıştır.

“Gençlik, toyluk vardı bende o zamanlar. Hacı Balaban, iyi bir ders vermişti.”

“Balta yemedik ağaç, neyden anlar ki…”

Bir yandan yardım, öte yandan eğitim. Neslimizin ihtiyacı olan da bu işte…

O günleri kıyısından yaşayanlardanım. O eski günler, beşeri ilişkilerin had safhada olduğu dönemler, bizleri bu hale getiren eskinin dayanışma günleri uçtu gitti.

Yörük-Türkmen geleneğinde varsıl ile yoksulun mali anlamda ortak değeri Keçebank boşaltılarak bu gelenek yok oldu. Keçebank anlayışı gibi benzer değerlerin yanında insanlığımızı, geleneğimizi, töremizi de boşalttık. 

Bu yazı toplam 1426 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2010 Aydın 24 Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0533 310 60 08