Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Seren Doğantekin, iyilik yapmanın hem yardım edilen hem de yardım eden kişi üzerindeki psikolojik etkilerini değerlendirdi.

Bir başkasına yardımcı olmanın kişide anlamlı ve faydalı olma hissini güçlendirebildiğini belirten Doğantekin, iyilik davranışının sosyal bağ, aidiyet ve yeterlilik duygularını da destekleyebildiğini ifade etti.

DÜZENLİ İYİLİK PSİKOLOJİK İYİ OLUŞU DESTEKLEYEBİLİR

İyilik yapmanın kısa vadede olumlu duyguları artırabileceğini kaydeden Doğantekin, düzenli ve gönüllü yardım davranışlarının daha uzun vadede de etkili olabileceğine dikkat çekti.

Doğantekin, “İyiliği yalnızca birkaç dakikalık mutluluk veren bir davranış olarak düşünmemek gerekir. Düzenli ve kişinin kendi isteğiyle gerçekleştirdiği yardım davranışları sosyal bağları, yaşamın anlamlı olduğu hissini ve psikolojik iyi oluşu destekleyebilir” dedi.

“İYİLİK BULAŞICI OLABİLİR”

İyilik gören kişilerin daha sonra başkalarına yardım etme eğiliminin artabileceğini belirten Doğantekin, psikolojide bunun “genelleştirilmiş karşılıklılık” kavramıyla açıklanabildiğini söyledi.

Kişinin kendisine yapılan iyiliği aynı kişiye değil, başka birine aktarabileceğini ifade eden Doğantekin, bu etkinin her durumda otomatik olarak gerçekleştiğini söylemenin ise doğru olmayacağını vurguladı.

İYİLİK “BORÇ SÖZLEŞMESİNE” DÖNÜŞMEMELİ

Yapılan iyiliğin karşılığını beklemenin insani olduğunu ifade eden Doğantekin, sürekli veren ancak destek görmeyen kişinin zamanla kendisini değersiz veya kullanılmış hissedebileceğini söyledi.

Sorunun, iyiliğin görünmez bir “borç sözleşmesine” dönüşmesiyle başladığını belirten Doğantekin, sağlıklı ilişkilerde karşılıklılık bulunabileceğini ancak yapılan her iyiliğin aynı şekilde geri ödenmesi gerekmediğini kaydetti.

“İYİLİKTE SINIR KOYMAK BENCİLLİK DEĞİL”

Sürekli başkalarının ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarının önüne koymanın zamanla kendini ihmal etmeye dönüşebileceği uyarısında bulunan Doğantekin, kişinin yardım etme motivasyonunu sorgulamasının önemli olduğunu söyledi.

Doğantekin, “Bunu gerçekten yapmak istediğim için mi yapıyorum, yoksa hayır dersem suçlu hissedeceğimden, reddedilmekten veya sevilmemekten korktuğum için mi?” sorusunun bu noktada önem taşıdığını belirtti.

Kişinin sürekli kendi zamanından, enerjisinden ve ihtiyaçlarından vazgeçmesi ve “hayır” diyememesi halinde yardım etmekle başkasının sorumluluğunu üstlenmek arasındaki sınırın bulanıklaşabileceğini ifade eden Doğantekin, “İyilikte sınır koymak bencillik değildir. Aksine kişinin hem kendisini hem de ilişkilerini koruyabilmesini sağlar” dedi.

YARDIM ETMEK BAZEN KAÇIŞA DÖNÜŞEBİLİR

Doğantekin, sürekli başkalarının sorunlarıyla ilgilenmenin bazı durumlarda kişinin kendi duyguları ve sorunlarıyla yüzleşmesini ertelemesinin bir yolu haline gelebileceğine de dikkat çekti.

Başkalarıyla ilgilenmediğinde yoğun suçluluk hisseden veya kendi ihtiyaçlarına zaman ayırmakta sürekli zorlanan kişilerin bu davranış örüntüsünü değerlendirmesinin faydalı olabileceğini söyledi.

İyilik ile ruh hali arasındaki ilişkinin iki yönlü olduğunu belirten Doğantekin, kişinin kendisini iyi hissettiğinde yardım etmeye daha açık olabileceğini, yardım etmenin de olumlu duyguları ve sosyal bağlılık hissini güçlendirebileceğini ifade etti.

Doğantekin, sağlıklı iyiliği ise “Kendimizi tüketmeden bir başkasının hayatına katkıda bulunabilmek” sözleriyle özetledi.