Aydın, Türkiye’nin önemli pamuk üretim merkezlerinden biri olup özellikle Söke Ovası ağırlıklı olarak pamuk üretimi yapar.
Üretim alanları son yıllarda azalma eğiliminde.
2025 sezonunda Söke’de 360 bin dekardan 240 bin dekara düşüş (%33.3) olduğu ve pamuk ekim alanının görece daraldığı bildirildi.
Türkiye genelinde pamuk ekim alanları da Aydın dahil düşüş eğilimi gösteriyor.
2025/26 sezonu için ülke genelindeki pamuk ekim alanı yaklaşık 430 bin hektar olarak tahmin edilmektedir, önceki yıllara göre gerileme söz konusu.
Geçmiş yıllarda (2010–2017) Aydın’ın Türkiye pamuk üretimindeki katkısı %8–%16 aralığında değişmişti (özellikle 2013–2017’de %13–%16 civarı).
Bu da ilin uzun dönemli stratejik rolünü ortaya koyuyor.
Aydın’da pamuk üreticileri son 3–4 yıldır aynı fiyata pamuk satmak zorunda kaldıkları için ciddi gelir kaybı yaşıyorlar.
Üretim maliyetleri artarken satış fiyatları sabit kalınca kârlılık düştü.
Aydın Ziraat Odası temsilcileri, üretim maliyetinin kilogram başına 35 TL civarında olmasına rağmen satış fiyatının 26–27 TL civarında kaldığını ifade ediyorlar.
Bu durum üreticiyi zor durumda bırakıyor.
Çiftçiler daha yüksek taban fiyatı (örneğin yaklaşık 40 TL) ve prim desteği talep ediyorlar, aksi hâlde pamuktan vazgeçeceklerini belirtiyorlar.
Bazı üretici temsilcileri, yüksek girdi maliyetleri ve düşük ürün fiyatları nedeniyle üretimden vazgeçme eğiliminin arttığını ve ekim alanlarının belirgin biçimde azaldığını vurguluyorlar.
Türkiye genelinde pamuk üreticilerinin bir kısmı başka ürünlere (örneğin ayçiçeği, buğday) yöneldiğini ifade ediyor.
Gübre, ilaç, yakıt gibi girdilerin maliyeti yüksek seyrediyor ve artış üretim fiyatına yansımıyor.
Bu, üretici kârlılığını ciddi şekilde azaltıyor.
Pamuk fiyatlarının uzun süre sabit kalması ve piyasa desteğinin yetersiz olması üreticiyi zor durumda bırakıyor.
Üretici temsilcileri daha yüksek destek ve taban fiyat talep ediyor.
İklim değişikliği ve kuraklık, özellikle sulama ihtiyacını artırırken su kaynakları üzerindeki baskıyı yükseltiyor.
Bu, verim ve sürdürülebilirlik açısından risk yaratıyor.
Bazı sulama planlamaları pamuk için kısıtlayıcı olabiliyor ve bu da üretimi doğrudan etkileyebiliyor.
Özellikle böcek zararlıları (örneğin iki nokta kırmızı örümceği, afit) ve yabancı otlarla mücadele üreticiler için bir sorun oluşturuyor.
Bir çalışmada bu durumların üreticilerin yeterince bilinçli olmadığı noktalarda etkili olduğu belirtilmiş.
Global pamuk piyasasında rekabetin güçlenmesi, tekstil sektöründeki talep düşüşü ve ithalatın yüksek seviyelerde seyretmesi (örneğin Türkiye’nin pamuk ithalatı üretimi aşabiliyor) üreticiyi zorlayan makroekonomik etkenlerdir.
Son 10 yıl içinde Aydın’daki pamuk üretimi ile üreticilerin durumu genel olarak aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
✔ Aydın, Türkiye pamuk üretiminde önemli bir paya sahip olmaya devam ediyor.
✔ Ancak ekim alanlarında ve üretim eğiliminde daralma var.
✔ Üreticiler yüksek maliyetler ve düşük ürün fiyatları nedeniyle ekonomik olarak zorlanıyorlar.
✔ Ekonomik ve iklimsel riskler, pamuk üretiminin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.
✔ Üreticiler, daha iyi fiyat ve destek, su ve iklim risklerine karşı önlemler ve pazarlama imkânları bekliyorlar.