Bu işlemde özel bir kontrast sıvı, ince bir kateter yardımıyla rahim içerisine verilerek sıvının rahim boşluğunda ve tüplerde nasıl ilerlediği gözlemlenir. Aynı anda X ışını kullanılarak film çekilir. Böylece tüpler açık mı, tıkalı mı, rahimde yapışıklık, perde ya da anormal oluşumlar var mı gibi sorulara net yanıt alınır.
HSG genellikle adet döneminin bitiminden sonraki ilk hafta içinde yapılır. Bu dönemde rahim iç duvarı en ince haldedir ve gebelik riski yoktur. İşlem 10-15 dakika sürer ve hafif kramplar dışında genellikle ciddi rahatsızlık vermez.
Açık Emar Nedir?
Açık emar, yani açık MR, vücudun iç yapılarının detaylı şekilde görüntülenmesini sağlayan bir yöntemdir. Geleneksel kapalı MR cihazlarından farklı olarak, hastayı dört bir yandan saran bir tünel yapısına sahip değildir. Daha geniş ve açık bir alanda çalışır. Bu özelliği sayesinde özellikle kapalı alan korkusu olan ya da obezite gibi nedenlerle kapalı MR cihazına sığamayan kişiler için büyük avantaj sağlar.
Kadın hastalıklarında açık emar, rahim, yumurtalıklar ve çevresindeki dokuların yüksek çözünürlükte ve ayrıntılı görüntülenmesini mümkün kılar. Radyasyon içermemesi ve tamamen ağrısız olması da bu yöntemi güvenli hale getirir.
Miyom, polip, kist, endometriozis gibi kadınlarda sık görülen yapısal sorunlar açık emar sayesinde detaylı şekilde değerlendirilebilir. Özellikle HSG sonrası elde edilen bulguların daha netleştirilmesi gereken durumlarda açık emar oldukça işe yarar.
HSG ve Açık Emar Neden Birlikte Değerlendirilir?
HSG ve açık emar, farklı bilgiler sunan iki yöntemdir. Ancak bir arada kullanıldıklarında daha doğru ve eksiksiz tanı konulmasını sağlarlar. HSG daha çok tüplerin açıklığına ve rahim içi boşluğuna odaklanırken, açık emar rahmin duvar yapısını, kas dokusunu ve pelvik çevresindeki diğer organları inceler.
Örneğin, HSG ile tüplerin kapalı olduğu görülürse bunun nedenini anlamak için açık emar çekilebilir. Ya da HSG’de rahim boşluğunda şekil bozukluğu izlenirse, bu yapının detaylarını değerlendirmek için açık emar gerekli olabilir.
Bu iki yöntemin birlikte kullanılması özellikle aşağıdaki durumlarda büyük avantaj sağlar:
Sebebi bilinmeyen infertilite (kısırlık) vakaları
Rahim içi şekil bozuklukları şüphesi
Tüplerin yapısal veya çevresel nedenlerle tıkalı olduğu düşünülen durumlar
Endometriozis ya da miyom gibi rahim duvarına ait hastalıkların değerlendirilmesi
Ameliyat öncesi planlama gerektiren olgular
Bu sayede hastaya cerrahi işlem gerekmeden en doğru tanı konulabilir.
İşlem Öncesi Hazırlık ve Sonrası Süreç
HSG çekimi öncesi, genellikle aç kalmaya gerek yoktur. İşlem öncesinde antibiyotik ya da ağrı kesici önerilebilir. Adet dönemi sonrası, hamilelik şüphesi olmayan günlerde uygulanır. İşlem sonrası hafif vajinal akıntı veya kramp görülebilir, ancak kısa sürede geçer.
Açık emar öncesi de genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Eğer kontrast madde kullanılacaksa, hastadan aç gelmesi istenebilir. Kapalı alan korkusu olan kişiler için açık emar oldukça konforludur. İşlemden sonra günlük yaşama hemen dönülebilir.
Her iki işlem de tanı amaçlıdır. Elde edilen bulgulara göre tedavi planı şekillenir. Gerekirse ileri testler ya da tedaviler uygulanabilir.
Hangi Durumda Hangi Yöntem Tercih Edilmeli?
HSG, tüplerin açıklığının değerlendirilmesi için altın standart bir yöntemdir. Özellikle gebe kalmakta zorlanan kadınlarda ilk bakılan testlerdendir.
Açık emar ise yumurtalık kistleri, miyomlar, endometriozis, rahim içi tümörler gibi yapısal sorunların değerlendirilmesinde ön plandadır. Ayrıca HSG’de netleşmeyen ya da şüpheli bulunan bulguların açıklığa kavuşması için de kullanılır.
Kimi durumlarda sadece biri yeterli olurken, bazı hastalarda her iki yöntemin bir arada değerlendirilmesi gerekebilir. Bu kararı jinekolog ya da radyoloji uzmanı hastanın durumuna göre verir.
HSG filmi ağrılı bir işlem midir?
Çoğu kadın işlem sırasında hafif kramp benzeri ağrılar hissedebilir. İşlem kısa sürdüğü için rahatsızlık genellikle tolere edilebilir düzeydedir. Gerekirse öncesinde ağrı kesici alınabilir.
Açık emar ile kapalı emar arasında fark var mı?
Evet. Açık emar, daha ferah ve konforlu bir ortamda çekim sağlar. Kapalı alan fobisi olanlar için idealdir. Görüntü kalitesi ise cihazın teknolojisine bağlı olarak oldukça yüksektir.
HSG çekimi sonrası gebelik şansı artar mı?
Evet, bazı durumlarda kontrast madde tüplerdeki küçük tıkanıklıkları açabilir ve gebelik şansını artırabilir.
HSG ne zaman yapılmalı?
Adet bitiminden sonraki 6–10. günler arası idealdir. Bu dönemde rahim iç duvarı incedir ve gebelik olasılığı düşüktür.
Açık emar ne kadar sürer?
İncelenen bölgeye göre değişmekle birlikte genellikle 20–30 dakika içinde tamamlanır.
Radyasyon içerir mi?
Hayır. Açık emar manyetik alanlarla çalıştığı için radyasyon içermez. HSG ise düşük dozda X ışını kullanır.
Açık emar sırasında hareket etmek riskli mi?
Evet. Net görüntü alınabilmesi için hastanın işlem boyunca hareketsiz kalması gerekir.
HSG sonrası nelere dikkat edilmelidir?
İlk gün hafif vajinal akıntı olabilir. Cinsel ilişkiden, havuzdan ve tampon kullanımından birkaç gün uzak durmak önerilir.
Her iki test aynı gün yapılabilir mi?
Teknik olarak mümkündür ancak hekim, önce birinin sonucuna göre diğerini planlamayı tercih edebilir.