İnekler, geviş getiren hayvanlar yani ruminant grubundadır. Sıkça “dört mideleri var” denilse de anatomik olarak dört bölümlü bir mideye sahiptirler. inek sindirim sistemi içindeki bu bölümler işkembe, börkenek, kırkbayır ve şirdendir.
İneğin gerçekten dört ayrı midesi mi vardır?
Hayır. İşkembe (rumen), börkenek (retikulum), kırkbayır (omasum) ve şirden (abomasum) birbirine bağlı dört bölümdür. Bir ruminant için bu yapı, lifli bitkisel yemlerin mikroorganizmalar yardımıyla değerlendirilmesini sağlar. Bu nedenle inek sindirim sistemi, tek bölmeli mideye sahip hayvanlarınkinden farklı çalışır.
İşkembenin görevi nedir?
İşkembe, yemin mikrobiyal fermantasyona uğradığı başlıca bölümdür. Buradaki mikroorganizmalar, bitkisel liflerin parçalanmasına yardımcı olur. Fermantasyon sonucunda oluşan uçucu yağ asitleri, ineğin yararlanabildiği önemli enerji kaynaklarıdır.
İşkembe yalnızca yemin beklediği bir depo değildir. İçeriğin karışması ve mikroorganizmalarla temas etmesi, inek sindirim sistemi için temel süreçlerden biridir.
Börkenek geviş getirmede nasıl rol oynar?
Börkenek, işkembeyle birlikte çalışır. Daha büyük yem parçalarının seçilmesi ve yeniden çiğnenmek üzere ağıza gönderilmesi sürecinde görev alır. Geviş getirme sırasında yem tekrar çiğnenir; parçacıklar küçülür ve tükürükle karışır.
Bu süreç, bir ruminant tarafından tüketilen lifli yemin sindirime hazırlanmasına yardımcı olur. Yeniden yutulan içerik işkembede fermantasyona devam eder.
Kırkbayır ve şirden ne işe yarar?
Kırkbayır, sindirim içeriği bir sonraki bölüme geçmeden önce suyun ve suda çözünen bazı maddelerin emilmesinde rol oynar. Ardından içerik şirdene ulaşır.
Şirden, asit ve sindirim enzimlerinin etkili olduğu bölümdür. Bu özelliği nedeniyle “gerçek mide” olarak da adlandırılır. Buradan çıkan içerik ince bağırsağa geçer ve sindirim sürer.
Dört bölüm birlikte nasıl çalışır?
Yem önce işkembe ve börkenekte işlenir; uygun hâle gelen içerik kırkbayırdan şirdene ilerler. Bölümlerin görevleri farklı olsa da sindirim süreci bir bütündür. Bir ruminant için yem yapısı, su tüketimi ve düzenli besleme bu sürecin yönetiminde önem taşır.
Bu dört bölümün görevlerini bilmek, inek sindirim sistemi hakkında sık duyulan “dört mide” ifadesini doğru anlamayı sağlar: İneğin dört ayrı midesi değil, dört bölümlü bir midesi vardır.