İzmir’in Bornova Ovası’nda sürdürülen Yassıtepe Höyüğü kazıları, kentin yaklaşık 5 bin yıl önceki yaşamına ışık tutuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin destek verdiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi adına Doç. Dr. Zafer Derin başkanlığında yürütülen çalışmalarda planlı kentleşme, üretim ve ticarete ilişkin önemli bulgular ortaya çıkarılıyor.
Kazılar, Yassıtepe’de surlarla korunan; tapınak, depo, üretim alanları ve işliklerden oluşan planlı bir yerleşimin bulunduğunu gösteriyor.
“İZMİR’İN BİR TROYA’SI DİYEBİLİRİZ”
Yassıtepe’nin Troya’nın en erken dönemleriyle çağdaş olduğuna dikkat çeken Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, yerleşimin belirli bir plan doğrultusunda kurulduğunu söyledi.
Derin, “O dönemde düzenli bir kent kuruluyor buraya. Tapınakları, depo alanları, üretim yerleri, işlikleriyle birlikte yelpaze şeklinde bir kent yerleşimi kuruyorlar. Dışında da sur var. Bu hemen hemen Troya’nın en eski dönemiyle çağdaştır. Yani İzmir’in bir Troya’sı diyebiliriz buraya” ifadelerini kullandı.
5 BİN YIL ÖNCE ÜRETİM VE TİCARET
Kazılarda bulunan büyük depolama küpleri, tarımsal ürünlerin önemli miktarlarda saklandığına işaret ederken, bronz üretimi ve çanak çömlek buluntuları da dönemin üretim faaliyetlerine ilişkin bilgiler sunuyor.
Yassıtepe’nin ticari ilişkilerinin İç Batı Anadolu’dan kıyı Ege’ye ve deniz aşırı bölgelere kadar uzandığını belirten Derin, “Buradan başlayarak ticari hayat her tarafa yayılmış. Planlanmış bir kent. İçinde çok değerli tarım ürünleri var. Bronz var, metal üretiyorlar. Çok değerli çanak çömlekler yapıyorlar” dedi.
Derin, bölgenin önemini “İzmir’in zenginliğinin başladığı noktadayız” sözleriyle ifade etti.
ÜZÜM, ZEYTİN VE İNCİRİN İZLERİ BULUNDU
Yassıtepe’de üzüm çekirdeklerinin yanı sıra kurutulmuş üzüm ve pekmez kalıntılarına da ulaşıldı. Bazı sıvı kaplarının ise şarapla ilişkili olduğu değerlendiriliyor.
Derin, üzümün farklı biçimlerde kullanılarak ticari hayatın parçası haline geldiğini belirterek, “Bornova deyince aklımıza Bornova Misketi gelir. Belki de Bornova Misketi’nin doğduğu noktadayız” dedi.
2026 yılı kazılarında yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen zeytin çekirdekleri de bulundu. Böylece daha önce üzüm ve incire ilişkin bulguların elde edildiği yerleşimde zeytinin de kullanıldığına dair izlere ulaşıldı.
MİKEN MEZARLARI VE SİLİNDİR MÜHÜRLER
Kazılarda Miken kültürüyle ilişkilendirilen mezarlar da ortaya çıkarıldı. Derin, bu mezarların ticaret amacıyla bölgeye gelen Mikenlilere ait olduğunu düşündüklerini belirtti.
2026 kazılarında mezarlardan birinde bulunan iki silindir mühür de Yassıtepe’nin ticari ve sosyal ilişkilerine dair dikkat çeken bulgular arasında yer aldı.
KENTİN YÖNETİCİSİNE AİT “KABUL SALONU”
Yerleşimde, kenti yöneten kişinin konuklarını kabul ettiği düşünülen özel bir alan da tespit edildi. Çok sayıda içecek kabının bulunduğu bölümün, önemli konukların ağırlandığı ve sosyal törenlerin gerçekleştirildiği bir “kabul salonu” olarak kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.
Kazılarda panter ve ayı kalıntılarına da rastlandı. Derin, özellikle panter avcılığının dönemin yöneticileri açısından güç ve prestij göstergesi olabileceğini ifade etti.
5 BİN YILLIK DUVARLARDA DEPREMİN İZİ
Yassıtepe’deki yapılarda deprem izleri de tespit edildi. MÖ 2800 yıllarında meydana geldiği değerlendirilen büyük bir depremin ardından bazı duvarların yatay hareket nedeniyle “S” şeklinde deforme olduğu belirtildi.
Derin, depremin yerleşim üzerindeki etkisini, “İzmir’in acı gerçeği buradaki yaşamın da sonu olmuş” sözleriyle anlattı.
Yassıtepe ve Yeşilova’nın birlikte önemli bir arkeoloji turizmi potansiyeline sahip olduğunu belirten Derin, bölgenin İzmir’in binlerce yıllık kentleşme, üretim ve ticaret geçmişini gözler önüne serdiğini söyledi.