Eğitimci yazar Hüseyin Kuruüzüm, Millî Mücadele döneminde Demirci Mehmet Efe ile Heyet-i Temsiliye Başkanı Mustafa Kemal Paşa arasında gerçekleşen yazışmaları gündeme taşıdı.
Kuruüzüm, “Tarih Gelecektir” sayfasından alıntıladığı “Dağlardan Millî Mücadele’ye: Demirci Mehmet Efe ile Mustafa Kemal Paşa’nın Kader Ortaklığı” başlıklı yazıyı, sosyal medya hesabında “Karacasulu Demirci Mehmet Efe’nin mektubu” ifadeleriyle paylaştı.
Paylaşımda belgelerin kaynağı olarak T.C. Millî Savunma Bakanlığı Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı tarafından yayımlanan Askerî Tarih Belgeleri Dergisi gösterildi.
DEMİRCİ MEHMET EFE’DEN 3 BİN SİLAH VE MÜHİMMAT TALEBİ
10 Mart 1920 tarihli ve 324 numaralı belgede, Aydın ve Çevresi Kuvayımilliye Genel Komutanı Demirci Mehmet Efe’nin Mustafa Kemal Paşa’ya gönderdiği mektup yer alıyor.
Kuruüzüm’ün aktardığı günümüz Türkçesi metne göre Demirci Mehmet Efe, bölgedeki ihtiyaç nedeniyle 3 bin silah ve mühimmatın 10 gün içerisinde Nazilli’ye gönderilmesini talep ediyor.
Demirci Mehmet Efe, Mustafa Kemal Paşa’ya samimi bir üslupla seslenerek, “Özel selam ile gözlerinizden öperim” diyor ve “Yüce cevabınızı beklemekteyim kardeşim” ifadelerini kullanıyor.
Mektupta ayrıca silah ve mühimmatın Nazilli’ye ulaşmasının ardından Mustafa Kemal Paşa ile görüşmek üzere yanına gelmek istediğini bildiriyor.
MUSTAFA KEMAL PAŞA’DAN BİR GÜN SONRA YANIT
Kuruüzüm’ün paylaştığı 325 numaralı belge ise Mustafa Kemal Paşa’nın 11 Mart 1920’de Demirci Mehmet Efe’ye verdiği cevabı içeriyor.
Mustafa Kemal Paşa, silah ve mühimmat ihtiyacının mümkün olduğunca karşılanması için çalışılacağını ve konuyu Refet Bey ile görüştüğünü belirtiyor.
Mustafa Kemal Paşa, Demirci Mehmet Efe ile kendisinin de görüşmek istediğini ancak Efe’nin cephedeki görevinin önemi nedeniyle bulunduğu yerden ayrılmasını uygun görmediğini şu sözlerle ifade ediyor:
“Sizinle bizzat görüşmeyi ben de çok isterim. Fakat sizin bugünkü görevinizin ve meşguliyetinizin önemi cepheden ayrılmanıza uygun değildir.”
Mustafa Kemal Paşa mektubunu, “İnşallah memleketimiz için mutlu günler yaklaşsın ve tehlike ortadan kalksın, o zaman görüşürüz Efendim” sözleriyle tamamlıyor.
“KARDEŞİM” HİTABI DİKKAT ÇEKİYOR
“Tarih Gelecektir” sayfasında yayımlanan yazıda, iki mektuptaki hitap şekillerine özellikle dikkat çekiliyor. Demirci Mehmet Efe’nin Mustafa Kemal Paşa’ya “kardeşim” diye seslenmesi, iki isim arasındaki samimiyet ve ortak mücadele anlayışının göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Mustafa Kemal Paşa’nın cevabında ise Demirci Mehmet Efe’nin görüşme isteğinin geri çevrilmesinin gerekçesi olarak Efe’nin cephedeki görevinin önemi öne çıkarılıyor.
Yazıda, 3 bin silah ve mühimmat talebinin bölgedeki Kuvayımilliye güçlerinin ihtiyaçlarını ortaya koyduğu; Mustafa Kemal Paşa’nın konuyu Refet Bey ile görüştüğünü belirtmesinin ise merkez ile bölgedeki güçler arasındaki koordinasyona işaret ettiği değerlendirmesi yapılıyor.
İki belgenin Millî Mücadele’nin insani yönünü de yansıttığının belirtildiği yazıda şu ifadeler kullanılıyor:
“İşte Millî Mücadele’yi zafere taşıyan ana güç de tam olarak bu: Farklı arka planlardan gelen insanların, ‘kardeşim’ ve ‘efendim’ samimiyetiyle aynı ideal etrafında kenetlenebilmiş olmasıdır.”
Servet TÖZ