İzmir’in Seferihisar ilçesine bağlı Doğanbey Mahallesi’nde yer alan tarihi Mavi Değirmen, emekli bankacı Üstün İzci ve Elman Olucak’ın girişimiyle yeniden hayat buldu. 2014 yılında yıkılmaya yüz tutmuş halde satın alınan yapı, 2015’te aslına uygun olarak restore edilerek Ege’nin rüzgarıyla yeniden dönmeye başladı.
Mimarlar ve ustaların titiz çalışmalarıyla ayağa kaldırılan değirmen, Seferihisar Belediyesi’nin de desteğiyle Türkiye’de tamamen faal durumda olan nadir yel değirmenlerinden biri haline geldi. Günümüzde geleneksel yöntemlerle un üretimi yapan yapı, aynı zamanda ziyaretçilere açık bir kültür ve eğitim alanı olarak hizmet veriyor.
Saatte 220 kilogram buğday öğütme kapasitesine sahip olan değirmen, modern fabrikalardan farklı bir sistemle çalışıyor. Üstün İzci, geleneksel yöntemin farkını “Taş yavaş döner, un ısınmaz. Bu sayede un, besin değerlerini kaybetmez” sözleriyle anlattı. Doğal ve katkısız üretim arayanların bu özel unu tercih ettiğini belirten İzci, geleneksel değirmenciliğin önemine dikkat çekti.
Geçmişte değirmenciliğin toplumsal dayanışmanın bir parçası olduğunu hatırlatan İzci, günümüzde değişen tüketim alışkanlıklarının bu kültürü zayıflattığını ifade etti. Temiz buğday temini ve usta yetiştirme konularında yaşanan zorluklara da değinen İzci, maliyetlerin yüksekliği nedeniyle değirmenin ticari sürdürülebilirliğinin zor olduğunu dile getirdi.
Mavi Değirmen’in bir üretim tesisinden çok bir kültür mirası olduğunu vurgulayan İzci, yapının özellikle çocuklu ailelerin ziyaret ettiği bir eğitim ve deneyim alanı haline geldiğini belirtti. İzci, “Bir zaman sonra teknolojiye yenik düşeceğiz ama bu değeri yaşatmak için burayı bir müze olarak zenginleştirmeye devam edeceğiz” dedi.