Kamu ihalelerine giren firmalar için özel sektör iş deneyimi adeta ince bir buz tabakası gibi. Üzerinde yürüyebilirsiniz ama nereye bastığınızı bilmezseniz çatırdaması an meselesi. Özellikle damga vergisi konusu ve sözleşmenin ilan tarihine göre durumu, pek çok isteklinin elenmesine sebep olabiliyor. Açıkçası uygulamada en çok karşılaştığım sorular da tam bu noktada yoğunlaşıyor.
Bu yazıda iki kritik başlığı birlikte ele alacağız: özel sektör sözleşmelerinde damga vergisinin zamanında yatırılmaması ve iş deneyim belgelerinde vergiye ilişkin teknik detayların teklifin kaderini nasıl etkilediği.
Özel Sektör Sözleşmelerinde Damga Vergisi Neden Bu Kadar Kritik?
Kamu ihalelerinde özel sektör iş deneyimi sunarken, sadece sözleşmenin varlığı yetmez. Sözleşmenin hukuken geçerli olması gerekir. İşte burada damga vergisi devreye giriyor. Çünkü damga vergisi, sözleşmenin resmi nitelik kazanmasında belirleyici unsurlardan biri.
Bu konuda detaylı bir değerlendirmeyi Özel Sektör Sözleşme Damga Vergisi İlan Tarihinden Sonra Yatırılırsa? başlıklı analizimizde bulabilirsiniz. Özellikle ilan tarihinden sonra yatırılan damga vergisinin, iş deneyim belgesini geçersiz kılıp kılmayacağı konusu uygulamada ciddi tartışma yaratıyor.
İlan Tarihi Neden Önemli?
Çünkü ihale sürecinde esas alınan tarih, çoğu zaman ilan tarihi. Eğer bir sözleşmeye ait damga vergisi, ilan tarihinden sonra yatırılmışsa şu soru gündeme gelir: Bu sözleşme ilan tarihinde hukuken tamamlanmış mıydı?
KİK kararlarına baktığımızda, bazı durumlarda ilan tarihi itibarıyla vergisi yatırılmamış sözleşmelerin iş deneyimi olarak kabul edilmediğini görüyoruz. Buradaki mantık basit aslında: Vergi yükümlülüğü yerine getirilmemiş bir sözleşme, şeklen eksik sayılabilir.
Bence burada firmaların yaptığı en büyük hata, “nasıl olsa yatırdık” mantığıyla hareket etmeleri. Oysa zamanlama, ödemenin kendisi kadar önemli.
Damga Vergisi Pişmanlık Zammı ile Ödenirse Ne Olur?
Bir diğer kafa karıştıran konu da şu: Damga vergisi zamanında yatırılmamış ama sonradan pişmanlık zammı ile ödenmişse, sözleşme geçerli sayılır mı?
Bu soruya ilişkin ayrıntılı değerlendirmeyi Özel Sektör İş Deneyim Belgesi Damga Vergisi Pişmanlık Zammı ile Ödenirse Geçersiz mi? başlıklı yazımızda ele aldık.
Uygulamada bazı idareler, “vergi sonuçta ödenmiş” diyerek belgeyi kabul edebiliyor. Ancak bazı kararlar, vergisel yükümlülüğün zamanında yerine getirilmemesini sözleşmenin şekil eksikliği olarak yorumlayabiliyor. İşte risk tam burada.
Şekil Şartı mı, Maddi Şart mı?
Burada hukuki tartışma şu eksende dönüyor:
- Damga vergisinin zamanında ödenmemesi sözleşmenin geçerliliğini etkiler mi?
- Yoksa sadece idari para cezası doğuran bir durum mudur?
KİK uygulamasında çoğu zaman şekil şartlarına sıkı bağlılık görüyoruz. Özellikle iş deneyimi gibi yeterlilik kriterlerinde, belgeye ilişkin en küçük eksiklik bile teklifin elenmesine yol açabiliyor.
Bu nedenle özel sektör sözleşmesi düzenlerken şunlara dikkat etmek gerekir:
- Sözleşme tarihi net ve açık olmalı.
- Damga vergisi süresinde yatırılmalı.
- Vergi tahakkuk ve ödeme belgeleri muhafaza edilmeli.
- İlan tarihi ile sözleşme tarihi arasındaki ilişki mutlaka kontrol edilmeli.
Özel Sektör İş Deneyiminde Sık Yapılan Hatalar
Yıllardır sahada gördüğüm bazı tekrar eden hatalar var. Açık konuşayım, çoğu basit ama sonuçları ağır.
1. Sözleşme–Fatura Uyumsuzluğu
Sözleşmede yer alan unvan ile faturadaki unvan farklı olabiliyor. Bu durum belge bütünlüğünü zedeleyebiliyor.
2. Damga Vergisi Makbuzunun Sunulmaması
Sözleşme var ama damga vergisine ilişkin hiçbir belge sunulmamış. Bu eksiklik çoğu zaman bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilmiyor ve doğrudan elenme sebebi olabiliyor.
3. İlan Tarihinin Göz Ardı Edilmesi
İstekli, sözleşmenin kendi içinde tamam olduğunu düşünüyor ama ihale ilan tarihine göre değerlendirme yapıldığını unutuyor.
Biliyoruz ki ihale hukuku detay işidir. “Olur herhalde” yaklaşımı burada pek işlemiyor.
KİK Kararları Işığında Değerlendirme
Kamu İhale Kurulu kararları incelendiğinde, özel sektör iş deneyimi belgelerinde şekil şartlarına büyük önem verildiği görülüyor. Özellikle kik kararları incelendiğinde şu eğilim dikkat çekiyor:
- Vergi yükümlülüğü yerine getirilmemiş sözleşmeler riskli kabul ediliyor.
- İlan tarihi itibarıyla hukuki tamamlanmışlık aranıyor.
- Sonradan yapılan işlemler her zaman kurtarıcı olmuyor.
Bu noktada ihalebilgi.com platformu, kamu ihale mevzuatı ve kik karar analizleri konusunda oldukça kapsamlı bir arşiv sunuyor. Özellikle uygulamacılar için karar bazlı analizler büyük avantaj sağlıyor. Çünkü teori başka, kurul uygulaması başka olabiliyor.
Riskleri Azaltmak İçin Pratik Öneriler
Özel sektör iş deneyimi sunacak firmalara birkaç net öneri bırakmak isterim:
- Sözleşme imzalandığı gün damga vergisini yatırın, ertelemeyin.
- Vergi ödeme dekontunu sözleşme dosyasına ekleyin.
- İhale ilan tarihini esas alarak belge kontrolü yapın.
- Şüphe duyduğunuz durumda emsal KİK kararlarını inceleyin.
Bana göre en büyük hata, iş deneyimini sadece “iş yaptım” mantığıyla değerlendirmek. Oysa ihale hukukunda önemli olan, o işi mevzuata uygun biçimde belgeleyebilmek.
Sonuç: Küçük Vergi, Büyük Sonuç
Damga vergisi tutarı bazen sözleşme bedeline göre oldukça küçük olabilir. Ancak ihale sürecindeki etkisi hiç de küçük değil. Zamanında yatırılmayan bir vergi, milyonluk bir ihalenin kaybedilmesine sebep olabilir.
Bu nedenle özel sektör iş deneyimi belgelerinde hem sözleşme tarihini hem de damga vergisi yükümlülüğünü titizlikle ele almak şart. Küçük bir ihmal, telafisi zor sonuçlar doğurabiliyor.
Eğer siz de benzer bir durum yaşadıysanız ya da tereddüt ettiğiniz bir konu varsa, yorum bırakabilirsiniz. Konuyu birlikte değerlendirelim. Çünkü ihale süreçlerinde bazen tek bir detay her şeyi değiştiriyor…