Aydın’ın Efeler ilçesindeki tarihi oya pazarı, zamanının televizyon ve koltuklarını süsleyen el emeğiyle işlenen geleneksel motifleri bugüne taşıyor. Göz nuru ürünlerini görücüye çıkaran kadınlar, hem aile ekonomisine katkı sağlıyor hem de unutulmaya yüz tutmuş bir kültürü yaşatıyor.
Salı günleri kurulan pazar, tığ oyası, dantel, kanaviçe ve yemeni gibi geleneksel el işlerinin sergilendiği renkli bir buluşma noktası. Bir zamanlar her genç kızın çeyiz sandığında mutlaka yer alan oya ve danteller, bu sokakta yeniden hayat buluyor. En çok ilgi gören ürünler arasında el işleme yazmalar, çeyizlik örtüler ve renk renk boncuklu oyalar yer alıyor.
Pazarı ziyaret edenlerin büyük kısmını, kızları ya da torunları için çeyiz hazırlayan kadınlar oluşturuyor. Son yıllarda eski motiflerin yeniden moda olmasıyla ilgi artarken, tezgâh açan kadınlar bu durumdan memnun. Ancak yıllar geçtikçe oya tezgâhlarının azaldığını söyleyen emekçi kadınlar, pazarın eski canlı günlerine dönmesini istiyor.
Kadınlar, yetkililerden ata mirası el sanatlarının yaşatılması için destek beklediklerini belirterek pazarın yalnızca bir alışveriş noktası değil, aynı zamanda geçmişle bugünü buluşturan bir kültür mirası olduğunu vurguluyor.
“HER İLMEK SABIR İSTER”
63 yaşındaki Nurten Çırak, 15 yıldır el emeği ürünlerini satarak geçimini sağladığını söylüyor:
“Yengem emekli olduktan sonra birlikte başladık. Önceleri bu sokak tamamen doluydu ama şimdi 5-6 kişi kaldık. Her hafta geliyorum, Allah bereket versin ekmeğimizi kazanıyoruz. Genç kızlardan çok anneleri geliyor, çeyiz tamamlıyorlar. Tığ işi kolay ama iğne oyası sabır ve zaman istiyor. Göz emeğiyle işliyoruz, gözlerimiz bile bozuluyor.”
“ÜRÜNLERİN HER BİRİ TARİH”
35 yıldır oya işiyle uğraşan Neşe Günay (64), sattıkları ürünlerin birer hatıra olduğunu belirtiyor:
“Bazı ürünler 80 yıllık. Bunlar birer anı, birer tarih. Büyüklerimizden öğrendiklerimizi devam ettiriyoruz. Gençler de artık krep günlerinde ve belediyelerin kurslarında bu işlere ilgi göstermeye başladı. Bu bizi umutlandırıyor.”
“ÇALIŞMAK KADINI AYAKTA TUTAR”
40 yıldır el işiyle uğraşan Seval Kavas (85), pazardaki dayanışma ruhunun kendisini hayata bağladığını söylüyor:
“Yaşım ilerlese de bırakamıyorum. Burada olmak beni mutlu ediyor. Kadınlar kendi ayakları üzerinde duruyor, eşlerine muhtaç olmadan kazanıyorlar. Burada da düzenli bir çeyiz pazarı kurulsa çok daha güzel olur.”
“BU PAZAR BİR KÜLTÜR BULUŞMASI”
30 yıldır el işi yapan Raziye Korucu (52) ise hem alıcı hem satıcı olarak pazarda bulunuyor:
“Her hafta geliyorum; kızlarıma çeyiz bakıyorum, kendi yaptıklarımı satıyorum. Burası sadece bir pazar değil, bir buluşma yeri. Tüm Aydınlıları bekliyoruz.”