Trafik kazası sonrası hukuki süreçler nasıl ilerler?

Trafik kazası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda (KTK) düzenlenen ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 49. maddesi kapsamında haksız fiil sorumluluğu doğuran hukuki olaydır.

KTK m.85 uyarınca motorlu aracın işletilmesi sırasında ölüme, yaralanmaya veya maddi zarara yol açan kazalarda aracın işleteni zarardan sorumludur ve kusurlu sürücünün sorumluluğu ise TBK m.49'a dayanır. İşletenin sorumluluğu, KTK m.91 gereği zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) ile güvence altına alınmıştır.

Kazanın ardından işleyen hukuki süreç, kaza yerindeki tespit, kusur oranının belirlenmesi, sigorta şirketine başvuru, tahkim veya dava aşaması ile yaralanmalı ve ölümlü kazalarda yürütülen ceza soruşturmasından oluşur.

Aşamaların doğru sırayla ve süresinde yürütülmesi, zarar görenin alacağı tazminatın kapsamını ve hak kaybı yaşanıp yaşanmayacağını doğrudan belirleyeceğinden ötürü sürecin alanda uzman bir trafik kazası avukatı tarafından takibi kıymetlidir.

Çözüm Hukuk Bürosu avukatlarından Çiğdem Baykara’nın vatandaşları bilgilendirme amaçlı hazırladığı rehberde, trafik kazası sonrasında hukuki haklarınıza, kusur oranı belirlenmesi ve trafik kazası tazminat hesaplama süreç ve taleplerine ilişkin detayları ve dikkat etmeniz gereken noktaları bulabilirsiniz.

Trafik Kazasından Hemen Sonra Atılması Gereken Hukuki Adımlar

KTK m.81, kazaya karışan sürücülere kaza yerinde durma, trafik güvenliği için önlem alma, yaralılara yardım etme ve kazayı yetkililere bildirme yükümlülüklerini yükler. Kaza yerinde takip edilmesini önerdiğimiz adımlar genel hatlarıyla şöyledir:

  • Kaza yerinde ikinci kazayı önleyecek güvenlik önlemleri alınır ve yaralı varsa vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranır.
  • Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda, resmi araçların karıştığı kazalarda, tarafların anlaşamadığı ya da kazaya karışan sürücünün alkollü veya ehliyetsiz olduğu hallerde polis veya jandarma çağrılır ve araçlar yetkililer gelene kadar yerinden oynatılmaz.
  • Araçların çarpışma sonrasındaki konumu, hasar bölgeleri, plakalar, fren izleri ve yol çizgileri, araçlar kaldırılmadan önce farklı açılardan fotoğraflanır.
  • Görgü tanıklarının ad ve iletişim bilgileri ile kaza anını kaydeden araç kamerası, işyeri ve MOBESE kameralarının yerleri not edilir.
  • Karşı taraf sürücüsünün ehliyet bilgileri, aracın ruhsat bilgileri ve trafik sigortası poliçesinin şirket ve numara bilgisi kayıt altına alınır.

Kaza yerinde toplanan fotoğraf, tanık, kamera ve sigorta bilgileri, tutanak, sigorta başvurusu, tahkim, dava ve ceza soruşturması aşamalarının tamamında kullanılan delillerin temelini oluşturur. Toplanan delillerin ilk kez resmi belgeye dönüştüğü aşama ise kaza tespit tutanağının düzenlenmesidir.

Kaza Tespit Tutanağı ve Kusur Oranının Belirlenmesi

KTK m.81 ve Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152 uyarınca yalnızca maddi hasarla sonuçlanan kazalarda taraflar, kolluk görevlisi çağırmadan aralarında anlaşarak kaza tespit tutanağı düzenler. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda, resmi araçların karıştığı ya da tarafların anlaşamadığı hallerde ise tutanağı polis veya jandarma tutar.

Anlaşmalı tutanakta kusur oranını sigorta şirketi, tutanaktaki bilgileri ve KTK m.84'teki asli kusur hallerini esas alarak Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemi üzerinden belirler. Kolluk tutanağında ise ihlal edilen trafik kuralları görevlilerce tutanağa işlenir.

Kusur oranı, sigorta şirketinin ödeyeceği tutarı doğrudan belirler ve zarar görenin kendi kusuru TBK m.52 uyarınca tazminattan indirilir. Tutanaktaki hatalı bilgilere ve kusur oranına itiraz edilir ve uyuşmazlık durumunda kusur, bilirkişi raporuyla yeniden tespit edilir.

Tutanak düzenlenmeyen kazalarda kazanın oluş şekli resmi kayda geçmediğinden sigorta başvurusunda kusur tespiti yapılamaz ve olayın tespiti için kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurulur.

Kaza tespit tutanağı, tazminat tutarını belirleyen temel belgedir. Kusur oranı netleştikten sonra sıradaki adım, kusurlu tarafın trafik sigortasına yapılan yazılı başvurudur.

Sigorta Şirketine Başvuru ve Tazminat Talebi

KTK m.97 uyarınca zarar gören, dava açmadan önce kusurlu aracın trafik sigortasını yapan şirkete yazılı başvuruda bulunmak zorundadır ve başvuru dava şartıdır. Sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava ya da Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır. Poliçe limitleri içinde talep edilen başlıca zarar kalemleri şöyledir:

  • Araç hasarı: Aracın onarım bedeli veya onarımın ekonomik olmadığı hâllerde aracın rayiç değeridir.
  • Değer kaybı: Aracın onarıma rağmen piyasa değerinde meydana gelen düşüştür.
  • SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri: KTK m.98 uyarınca belgeli sağlık hizmeti bedellerini SGK karşılar, kapsam dışında kalan giderler sigortadan istenir.
  • İş göremezlik tazminatı: Geçici veya kalıcı çalışma gücü kaybından doğan kazanç kaybıdır.
  • Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölümlü kazalarda, ölenin desteğinden mahrum kalan kişilerin uğradığı maddi kayıptır.

Bedensel zararlar, yaş, gelir, kusur ve maluliyet oranı esas alınarak aktüerya bilirkişisince hesaplanır. Manevi tazminat ile poliçe limitini aşan zarar ise işleten ve kusurlu sürücüden talep edilir.

Usulüne uygun yazılı başvuru, tazminat sürecinin kanuni başlangıç noktasıdır. Başvurunun reddi veya eksik ödeme durumunda süreç, tahkim ya da dava aşamasına taşınır.

Uzlaşma Sağlanamazsa Tahkim ve Dava Süreci

Sigorta şirketinin başvuruyu reddetmesi, süresinde cevap vermemesi veya eksik ödeme yapması durumlarında zarar gören, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 kapsamındaki Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye başvurur. Tahkim yalnızca sigorta şirketine yöneltilen talepleri inceler ve mahkemeye kıyasla daha kısa sürede sonuçlanır. Mahkemede ise işleten ve sürücü de davalı gösterildiğinden poliçe limitini aşan zarar ve manevi tazminat aynı yargılamada talep edilir.

KTK m.109 uyarınca tazminat talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Eğer eylem suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi uygulanır.

Kusur oranı, maluliyet oranı ve tazminat tutarı bilirkişi raporlarıyla tespit edilir. Raporların denetimi ve süresinde itiraz edilmesi, trafik kazası avukatının tahkim ve dava aşamasındaki temel görevleri arasında yer alır.

Tahkim veya dava sürecinde tazminat tutarını bilirkişi raporları belirler. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda ise ceza soruşturması, kusur tespitine ek delil sağlar.

Yaralanmalı ve Ölümlü Kazalarda Ceza Süreci

Ölümlü trafik kazalarında Cumhuriyet savcılığı, TCK m.85'te düzenlenen taksirle öldürme suçu yönünden soruşturmayı kendiliğinden başlatır ve ceza süreci tazminat talebinden bağımsız ilerler. Yaralanmalı kazalarda ise taksirle yaralama suçu TCK m.89/5 uyarınca kural olarak şikayete bağlıdır ve şikayet altı ay içinde yapılır. Ceza dosyası, kazaya karışan iki taraf için farklı hukuki öncelikler doğurur.

Hakkında soruşturma yürütülen sürücü bakımından müdafi, ifade aşamasından itibaren kaza tespit tutanağını ve kolluğun kusur tespitini kamera kayıtları ve teknik verilerle karşılaştırır. Hatalı kusur tespitine itiraz eder ve Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nden ya da üniversitelerden yeni kusur raporu alınmasını talep eder. Şikayete bağlı yaralama dosyalarında uzlaştırma, kovuşturma aşamasında ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231) ve kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi (TCK m.50) müdafiin gündeme getirdiği başlıca imkanlardır. Kazanın sonuçları sürücüyü kişisel ve ailevi yönden ağır biçimde mağdur etmişse TCK m.22/6 uyarınca ceza verilmemesi de talep edilir.

Kazada yaralanan veya yakınını kaybeden taraf bakımından vekil avukat, şikayet süresini kaçırmadan başvuruyu yapar ve kaza yerindeki kamera kayıtlarının silinmeden dosyaya alınmasını talep eder. Kovuşturma aşamasında CMK m.237 uyarınca davaya katılma talebinde bulunur. Katılan sıfatı, kusur raporuna itiraz etme, delil sunma ve karara karşı kanun yollarına başvurma haklarını kazandırır. Uzlaştırma teklifinde ise kararlaştırılan edimin tazminat talebine etkisi ayrıca gözetilir.

Ceza dosyasında alınan kusur raporu tazminat davasında delil olarak kullanılır fakat TBK m.74 uyarınca hukuk hakimini bağlamaz. Trafik kazası sonrasındaki her aşama, sonraki aşamanın sonucunu doğrudan etkiler.

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

Güncel Haberleri