Bu nedenle kart hizmetlerinin tek bir noktaya bağlanması yerine vezne, yetkili bayi ve kiosk gibi farklı kanalların birlikte çalışması yolcunun sisteme erişimini kolaylaştırır.
Renesis tarafından geliştirilen belediye otobüsleri için elektronik ücret toplama sistemi kapsamında vezne masaüstü yazılımı, bayi Android el terminali ve kart dolum ile temin kioskları aynı sistemin farklı saha kanalları olarak konumlandırılıyor. Böylece kart dağıtımı ve kartla ilgili işlemler yalnızca merkezi bir vezneden yürütülmek zorunda kalmadan farklı hizmet noktalarına yayılabiliyor.
Kart dolum kanalları neden birlikte çalışır?
Bir toplu taşıma kart sistemi açısından kartın kullanıldığı yer ile karta hizmet verilen yer aynı değildir. Yolcu otobüse binerken validatörü kullanırken kart edinmek, bakiye yüklemek veya kartıyla ilgili idari bir işlem yapmak için farklı bir kanala ihtiyaç duyabilir. Elektronik ücret toplama sistemi bu noktaları birbirinden bağımsız adalar halinde değil aynı merkezi yapıya bağlı işlem noktaları olarak ele alabilir.
Renesis'in sistem mimarisinde tarifeler, kart tipleri ve geçiş kuralları web tabanlı merkezi yönetim panelinden tanımlanıyor. Vezne, bayi el terminali, kiosk ve otobüs validatörleri ise bu genel yapının farklı görevlerini üstleniyor. Kart üzerine yüklenen bakiye otobüste gerçekleştirilen geçişlerde kullanılabiliyor ve saha işlemleri merkezi sistemde izlenebiliyor.
Bu ayrım önemlidir çünkü her kanalın görevi aynı değildir. Vezne daha kapsamlı kart işlemlerinin yürütüldüğü personelli bir noktayken bayi kanalı temel olarak kart dolumunu yaygınlaştırır. Kiosk ise bazı kart hizmetlerini görevli bulunmadan gerçekleştirebilen self servis bir kanal oluşturur.
Vezne masaüstü yazılımında hangi işlemler yapılır?
Vezne elektronik ücret toplama sistemindeki en kapsamlı kart hizmet noktalarından biridir. Renesis'in ürün sayfasında vezne masaüstü yazılımı üzerinden kart dağıtımı ve kişiselleştirme, vizeleme, kart ve bakiye aktarma, kayıp kart işlemleri ile kara liste yönetiminin tek ekrandan yürütülebildiği belirtiliyor.
Kart kişiselleştirme özellikle farklı yolcu tiplerinin ayrı kurallarla yönetildiği yapılarda önem kazanır. Sistem içinde farklı kart tipleri oluşturulabilir ve bunlara farklı geçiş kuralları atanabilir. Kartlar kişiye özel bilgilerle kişiselleştirilerek verilebildiği gibi kişiselleştirme yapılmadan da teslim edilebilir. Vezne personeli bu nedenle yalnızca bakiye yükleyen bir operatör değildir. Kartın yaşam döngüsündeki çeşitli idari işlemler de vezne tarafında yönetilebilir.
Vizeleme de bu görevlerden biridir. Belirli kart türlerinde kullanım hakkının dönemsel olarak yenilenmesi gerektiğinde işlem veznedeki görevli tarafından uygulanabilir. Vizeleme durumu ve işlem geçmişinin merkezi sistem üzerinden izlenebilmesi kartın yalnızca fiziksel bir taşıyıcı değil merkezi kurallarla yönetilen bir hesap bileşeni gibi çalışmasını sağlar.
Bayi Android el terminali nasıl kullanılır?
Her kart işlemi için vatandaşın belediye veznesine gitmesi gerekmesi hizmet noktalarında yoğunluk oluşturabilir ve dolum erişimini sınırlayabilir. Yetkili bayi modeli kart dolum işleminin farklı noktalara taşınmasını sağlar. Renesis'in sisteminde bayiler Android el terminali üzerinden bu sürece dahil olur.
Ürün sayfasındaki çalışma modeline göre yetkili bayi önceden yatırdığı bakiyeyi kendi Android el terminaline yükler. Vatandaş kartına dolum yaptırdığında ilgili tutar bayi terminali üzerinden karta aktarılır. Gerçekleştirilen işlemler merkeze anlık olarak iletilir ve raporlanır.
Bu yapıda el terminalinin amacı veznenin bütün fonksiyonlarını taşımak değildir. Bayi kanalının temel rolü kart dolum ağını genişletmektir. Böylece merkezi vezne daha kapsamlı kart işlemlerini sürdürürken günlük bakiye yükleme ihtiyacı yetkilendirilmiş farklı noktalardan karşılanabilir.
Kart dolum ve temin kiosku ne yapar?
Kiosk kanalı personelli vezne ve yetkili bayi modelinden farklı olarak insansız hizmet noktası oluşturur. Renesis'in sistem tanımına göre kart dolum ve temin kioskları mevcut kartlara bakiye yükleyebilir. Bunun yanında yeni kart temini için de kullanılabilir.
Sistemde kioskun T.C. kimlik numarası ve ad-soyad bilgisiyle kişiye özel yeni kart temin edebildiği belirtiliyor. Bu özellik kiosk kanalını yalnızca mevcut karta bakiye aktaran bir cihaz olmaktan çıkarıp kart edinme sürecinin de bir parçası haline getiriyor.
Self servis yapı özellikle kart hizmetlerinin vezne dışına taşınması açısından farklı bir kullanım modeli sunar. Buradaki temel ayrım görevli desteği yerine kullanıcının işlemi kiosk arayüzü üzerinden gerçekleştirmesidir. Hangi hizmetlerin hangi noktalara yerleştirileceği ise belediyenin kart yapısı ve saha organizasyonu dikkate alınarak planlanabilir.
Vezne bayi ve kiosk arasındaki farklar
Kanal | Temel işlev | Öne çıkan işlemler | Çalışma biçimi |
Vezne | Kapsamlı kart yönetimi | Kart dağıtımı, kişiselleştirme, vizeleme, kart ve bakiye aktarma, kayıp kart ve kara liste işlemleri | Görevli tarafından masaüstü yazılımı üzerinden |
Yetkili bayi | Kart dolumu | Bayi terminalindeki bakiyeden vatandaş kartına bakiye aktarımı | Android el terminali üzerinden |
Kiosk | Self servis dolum ve kart temini | Mevcut karta bakiye yükleme ve kişiye özel yeni kart temini | İnsansız hizmet noktası üzerinden |
Tablodaki ayrım kanalların birbirinin doğrudan alternatifi olmadığını gösterir. Vezne kart yönetiminin daha geniş işlem grubunu üstlenirken bayi dolum erişimini genişletir. Kiosk ise dolum ile yeni kart teminini self servis bir noktaya taşıyabilir. Bu nedenle kanal seçimi yapılırken yalnızca cihaz türüne değil hangi kart işleminin nerede gerçekleştirileceğine bakmak gerekir.
Kart kişiselleştirme ve vizeleme nerede konumlanır?
Kart kişiselleştirme ile vizeleme günlük bakiye dolumundan farklı işlemlerdir. Kişiselleştirme kartın belirli bir kullanıcıyla ilişkilendirilmesini sağlar. Vizeleme ise belirli kart tiplerinde tanımlanan kullanım koşullarının devam ettirilmesi için kullanılan bir yönetim işlemidir.
Renesis'in EÜTS yapısında bu işlemler vezne masaüstü yazılımının görevleri arasında bulunuyor. Merkezi yönetim tarafında kart tipleri ve bunların geçiş kuralları tanımlanabilirken saha tarafında görevli ilgili kart üzerinde gerekli işlemi yürütür. Vizeleme durumu ve geçmişinin merkezden izlenebilmesi de kart işlem noktası ile yönetim paneli arasındaki bağlantının önemini gösterir.
Dolum işleminden sonra bakiye nasıl kullanılır?
Vezne, bayi veya kiosk kartın hizmet kanallarıdır. Yolculuk sırasında ise süreç otobüsteki validatörde devam eder. Karta yüklenen bakiye ücretli geçiş sırasında kart üzerindeki bakiyeden düşülür. Validatör kart bilgisine ve merkezden aldığı tanımlara göre geçiş işlemini değerlendirir.
Bu nedenle dolum kanalları ile araç içi cihazları ayrı sistemler olarak düşünmemek gerekir. EÜTS içinde merkezi yönetim paneli kuralları tanımlar, saha kanalları kart işlemlerini gerçekleştirir ve validatörler yolculuk sırasında tanımlanan kuralları uygular. Gerçekleştirilen işlemler de merkezi yapıda raporlanabilir.
Çok kanallı kart hizmeti ne sağlar?
Kart hizmetlerinin farklı noktalara dağıtılması her işlemin aynı yerde yapılması zorunluluğunu ortadan kaldırır. Kapsamlı kart işlemleri veznede tutulabilirken bakiye dolumu yetkili bayiler aracılığıyla daha geniş bir alana yayılabilir. Kiosklar ise görevli gerektirmeyen dolum ve kart temin noktaları olarak sisteme eklenebilir.
Elektronik ücret toplama sistemi açısından asıl değer yalnızca kanal sayısının artması değildir. Farklı kanallarda gerçekleştirilen işlemlerin aynı kart yapısı ve merkezi yönetim düzeni içinde çalışmasıdır. Böylece kartın vatandaşa verilmesinden bakiye yüklenmesine ve otobüste kullanılmasına kadar uzanan süreç birbirine bağlı bileşenlerle yönetilebilir.
Bu yapı planlanırken hangi bölgelerde vezneye ihtiyaç bulunduğu, dolum işlemlerinin hangi yetkili noktalara yayılacağı ve kioskların hangi kart hizmetlerini üstleneceği ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Böylece toplu taşıma kart sistemi yalnızca araç içindeki ödeme anına değil kartın kullanım ömrü boyunca ihtiyaç duyulan hizmet noktalarına göre de tasarlanmış olur.