Arjantin ekonomisi 2025'te güçlü bir toparlanma yaşıyor

Arjantin ekonomisi 2025'te güçlü bir toparlanma yaşıyor

Dünyanın en sancılı enflasyon krizlerinden birini yaşayan bir ülke, nasıl oldu da iki yıl içinde Latin Amerika'nın en hızlı büyüyen ekonomisine dönüştü? Bu soru şu an küresel finans çevrelerinde en çok tartışılan konulardan biri.

Arjantin 2025 yılında yüzde 5,2'lik büyüme oranıyla dikkat çekiyor. OECD verilerine göre bu ivmenin 2026'da yüzde 4,3 ile devam etmesi bekleniyor. Özel tüketim ve yatırım artışı büyümenin ana motorları olarak öne çıkıyor. Sermaye kontrolleri Nisan 2025'te büyük ölçüde kaldırıldı ve bu adım özel yatırımlara ciddi bir ivme kazandırdı. Reel ücretler iyileşmeye devam ediyor çünkü enflasyon düşerken nominal gelirler artıyor. Tüketici güveni ve iş dünyası beklentileri pozitif yönde ilerliyor. Özel sektöre verilen kredilerde belirgin bir toparlanma yaşanıyor ve bu durum ekonomik aktiviteyi destekliyor.

ARJANTİN'DE MALİ DENGENİN YENİDEN KURULMASI

Devlet Başkanı Javier Milei'nin göreve geldiği Aralık 2023'te ülke tam bir mali kaos içindeydi. Bütçe açığı GSYH'nin yüzde 2,9'una ulaşmıştı ve merkez bankası bütçe finansmanı için para basıyordu. Ancak 2024 yılında Arjantin 2006'dan bu yana ilk kez mali fazla vermeyi başardı. Birincil bütçe fazlası GSYH'nin yüzde 1,8'ine ulaştı ve bu büyük bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. 2025'in ilk yarısında bu oran yüzde 0,9 olarak gerçekleşti ve hükümet yılı yüzde 0,2'lik genel fazla ile kapatmayı hedefliyor. Sübvansiyonların azaltılması ve kamu harcamalarındaki kesintiler bu dönüşümün temel araçları oldu. PAIS vergisinin kaldırılmasına ve ihracat vergilerinin düşürülmesine rağmen mali disiplin korunuyor. Kamu harcamaları uluslararası karşılaştırmada hâlâ yüksek ve harcama verimliliğinin artırılması için alan mevcut. Özellikle verimsiz sübvansiyonların kademeli olarak azaltılması sürecin devamı açısından önemli görülüyor.

Bu dengelenme sürecinin en somut yansıması ülke risk priminin düşmesi oldu. Uluslararası yatırımcıların Arjantin'e bakışı belirgin şekilde değişiyor. IMF Nisan 2025'te ülkeye 20 milyar dolarlık yeni bir Genişletilmiş Fon Kolaylığı anlaşması onayladı. İlk dilimde 12 milyar dolar serbest bırakıldı ve bu kaynak döviz rezervlerini güçlendirmek ve reform sürecini desteklemek için kullanılıyor. Hedefler arasında net döviz rezervlerini 4 milyar dolar artırmak da var. Hükümet 2026'da uluslararası borç piyasalarına geri dönmeyi planlıyor ve bu adım ülkenin risk profilini dramatik biçimde değiştirebilir. ABD'den gelen 40 milyar dolarlık finansal destek taahhüdü hem Milei'nin reform yoluna stratejik bir bahis hem de ülkenin büyük ölçekli projeler için öngörülebilir koşullar sunabileceğine dair bir sinyal olarak yorumlanıyor.

ENFLASYONLA MÜCADELEDE TARİHİ BAŞARI

Arjantin'in enflasyon hikayesi gerçekten çarpıcı. 2023 sonunda yıllık enflasyon yüzde 211,4 ile rekor seviyedeydi ve aylık fiyat artışları çift hanelere ulaşıyordu. Milei hükümetinin radikal önlemleri sonuç vermeye başladı. Mayıs 2025'te aylık enflasyon yüzde 1,5'e kadar geriledi ve bu rakam beş yılın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti. Toptan eşya fiyatları ise yüzde 0,3 düşerek 17 yılın en iyi performansını gösterdi. Yıllık enflasyon 2025 ortası itibarıyla yüzde 43,5 civarında seyrediyor. Kasım 2025'te yüzde 31,8'e kadar geriledi ve bu yedi yılın en düşük seviyesine karşılık geliyor. 2026 sonunda yüzde 15 seviyesine inmesi öngörülüyor ancak JPMorgan ve BBVA gibi uluslararası bankalar daha temkinli tahminlerde bulunuyor.

Bu başarı fiyat kontrolleri olmadan sağlandı ki bu dünyada pek rastlanmayan bir durum. Serbest piyasa mekanizmaları, parasal genişlemenin tamamen durdurulması ve mali disiplin enflasyondaki düşüşün temel nedenleri arasında. Hükümet bütçe açığını para basarak finanse etmeyi tamamen terk etti ve merkez bankasını yürütme organının müdahalesinden bağımsız hâle getirdi. Reel ücretler Ekim 2023 seviyesini çoktan aştı ve bu durum tüketici harcamalarını destekliyor.

DIŞ TİCARETTE REKOR FAZLA VE PESO'NUN SEYRİ

2024 yılında Arjantin yaklaşık 19 milyar dolarlık rekor ticaret fazlası verdi. Bu rakam onlarca yıllık dış açık geleneğinin kırılması anlamına geliyor. Tarım sektörünün 2023 kuraklığından toparlanması ve enerji ihracatının artması bu sonuca katkı sağladı. 2025'te ekonomik aktivitenin canlanması ve ithalatın yüzde 35 artmasına rağmen Eylül ayına kadar 6,4 milyar dolarlık fazla korundu. Deloitte projeksiyonları iyimser bir tablo çiziyor ve toplam ihracatın 2024'teki 79,7 milyar dolardan 2030'da 116,7 milyar dolara çıkması bekleniyor. Enerji ve madencilik bu büyümenin lokomotifi olacak. Doğalgaz üretimi enerji ithalat bağımlılığını azaltmaya yardımcı oluyor ve sektör artık ticaret fazlası üretiyor.

Pesonun performansı da dikkat çekici bir seyir izliyor. 2025 boyunca dolar karşısında yüzde 28,9 değer kaybeden peso, 2026 başında yüzde 5,2 değer kazandı. Bu performans bölgede Brezilya realinden sonra ikinci sırada yer alıyor. Dalgalı kur bandı sistemi uygulanıyor ve merkez bankası gerektiğinde müdahale ediyor. Ancak uzmanlar pesonun aşırı değerlenmiş olabileceği konusunda uyarıyor. Eylül-Ekim 2025'te ciddi bir döviz baskısı yaşandı ve ancak ABD'nin nadir bir döviz piyasası müdahalesiyle önlenebildi. ABD ihracatı Arjantin toplam ihracatının sadece yüzde 9'unu oluşturuyor ve ABD tarife artışlarından ciddi biçimde etkilenmemiş durumda.

YAPISAL REFORMLAR VE SİYASİ DESTEK

Ekim 2025 ara seçimleri Milei için önemli bir sınav oldu ve La Libertad Avanza partisi yüzde 41 oy alarak meclisteki sandalye sayısını ikiye katladı. Bu sonuç reform gündeminin devamı için güçlü bir siyasi destek anlamına geliyor ve BBVA'nın değerlendirmesine göre mali-parasal çapanın ve dezenflasyon sürecinin sürekliliğini destekliyor. İş piyasası ve vergi reformları gündemin başında yer alıyor. Hükümet 20 eyaletin valisiyle reform gündemi üzerinde uzlaşı arayışına girdi. OECD kapsamlı bir vergi reformu öneriyor ve özellikle bozucu vergilerin kaldırılarak gelir ve tüketim vergisi tabanının genişletilmesini tavsiye ediyor. İş gücü piyasasının esnekleştirilmesi ve düşük gelirli çalışanlar için sosyal güvenlik katkılarının düşürülmesi kayıt dışılığı azaltabilir.

Ancak zorluklar tamamen ortadan kalkmış değil. Yoksulluk oranı 2024 ilk yarısında yüzde 52,9'a tırmanmıştı ama 2025 ilk yarısında yüzde 31,6'ya geriledi. Bu rakam 2018'den bu yana en düşük seviye olarak kaydedildi. Yine de 14 milyondan fazla Arjantin'li hâlâ yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Kayıt dışı istihdam yüzde 37,7 civarında seyrediyor ve işsizlik 2024 son çeyreğinde yüzde 6,4 olarak gerçekleşti. Uzmanlar 2030'a kadar yıllık ortalama yüzde 3 büyüme öngörüyor ki bu son on yılda kaydedilen sıfır büyümenin çok üzerinde. Arjantin ekonomisi hem fırsatlar hem de risklerle dolu bir yolda ilerliyor ve reform sürecinin başarısı büyük ölçüde siyasi istikrarın ve yapısal değişimlerin sürdürülebilirliğine bağlı.

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.