Hindistan’ın İngiliz işgali altında olduğu yıllara ait olduğu söylenen bu hikâye, yalnızca geçmişe dair bir anekdot değil; insanlık hâlinin zamansız bir aynasıdır.

Bir İngiliz subay, hiçbir gerekçe yokken bir Hintliye tokat atar. Hintli, gücünün yetmeyeceğini bilse de onuruna yediremez ve karşılık verir. Yumruğu subayı yere serer. O an elinde ne makam vardır ne para… Ama kendisine duyduğu saygı vardır. Ve bazen insanın sahip olduğu tek sermaye, tam da budur: Onur.

Sonrası malum… Subay, intikamını erteleyerek generali devreye sokar. Hintliye para verilir, özür dilenir. O para adamın hayatını değiştirir. Zengin olur, saygın biri hâline gelir, tüccarlar arasına girer. Toplumda bir yeri, kaybedecek çok şeyi olur.

Aylar sonra aynı tokat, bu kez kalabalık bir ortamda iner yüzüne. Herkesin gözü önünde…
Ama bu kez ne bir yumruk vardır ne de bir itiraz.
Sessizlik vardır.

Çünkü artık kaybedecek çok şeyi vardır.

Generalin sözleri hikâyenin düğümünü çözer:

İlk tokatta adamın sadece onuru vardı ve onu korudu.

İkinci tokatta ise onurunu menfaate feda etmişti.

Kaybetme korkusu, direnme cesaretinin önüne geçmişti.

Bu hikâye bize fazlasıyla tanıdık gelmiyor mu?

Güçsüzken dik duran, güç kazanınca susan…
Haksızlığa uğradığında haykıran, menfaati tehlikeye girince görmezden gelen…
Bir zamanlar “asla” dediklerini, gün gelip “şartlar böyle” diyerek yutan…

İşte tam da burada Uğur Mumcu’nun o sarsıcı tespiti yankılanıyor kulaklarımızda:

“Haklıdan yana değil, güçlüden yana olanlar korkak ve kaypak olurlar. Güç merkezi değiştikçe dönerler, fırıldak olurlar. Sürekli güçlünün yanında yer almak adamı yalaka, dalkavuk yapar. Çünkü güç dengeleri sürekli değişir.”

Onur, yalnızca yoksullukta taşınan bir erdem değildir.
Zenginlikte de, makamda da, kalabalıkların ortasında da aynı ağırlığı taşıyabiliyorsa onurdur.
Menfaat uğruna sessizliğe gömülüyorsa, artık sadece geçmişte kalmış bir hatıradır.

Bu yazıyı; çıkarı için susanlara değil, güç kimde olursa olsun haklının yanında durabilenlere, onurunu her şartta en büyük sermayesi bilenlere armağan ediyorum.

Yeni yılınız kutlu olsun.

Sevgiyle kalın…